Mãi mãi tuổi hai mươi (4)

Nguyễn Văn Thạc Mãi mãi tuổi hai mươi Nhật kí liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc Tập 4

8.12.1971

Cho tới hôm nay thì còn 3
đứa: Thình, Đ. Minh và mình. Sợ quá, có cảm giác bị bỏ rơi. Cảm giác thôi,
nhưng rõ ràng không tốt. Một nhóm sáng nay đi do BỘ điều động đến các Binh
chủng khác. Còn tụi mình, sư đoàn cứ giữ, cũng chẳng sao cả. Đâu mà chẳng bộ
đội Cụ Hồ!

Nhưng không khỏi xuýt xoa,
tụi nó “sang” quá. Mang danh lính của Bộ, “oai” ghê!

Mình vẫn chưa đi đâu cả. Mà
tình trạng ăn đợi nằm chờ thế này thì ngán lắm. Suốtngày chỉ ra lại vào, thở
ngắn than dài. Chim sẻ, chim sẻ, con chim không đi tránh rét nhỉ, về đậu đầy
trên luỹ tre trước ngõ và kêu ríu rít suốt ngày. Nghe rối cả ruột.

Đường 18 vắng hơn cả đường
phố vắng nhất của Hà Nội. Mình đi với Thìn, nghênh ngang giữa lòng đường, thấy
cây chạy đến thật xa, cuối con đường. Chỗ ấy mờ mịt và thật mông lung.

Con đường, đưa anh đi đâu?
Con đường đưa anh về đâu?

Có quán hàng nhỏ mấp mé
đường. Ờ, cũng một cuộc đời, chứ sao? Buồn, chán, bạn nhỉ?

Rất lạ, mùa đông vẫn có nhiều
cò trắng. Con cò trắng vỗ cánh trên khoảng đồng mênh mông, vừa cày vỡ. Màu xanh
của mạ non, màu trắng sáng của nước, màu đất phù sa nữa... Nom lạ lắm. Sao mình
lại ở đây, lại đứng đây? Chờ gì? Đợi gì?

Không muốn nói một lời nào,
kiểu tụi trẻ đeo cặp sách tới trường. Biết thời gian trôi đi mà chịu chết! Ba
năm... sáu năm...

Đêm qua, nghe phổ biến, tình
hình có nhiều biến chuyển có lợi cho ta. Còn lâu mình mới được đi chiến đấu.
Phải học tập và rèn luyện nhiều. Vả lại, sinh viên họ cũng chưa chịu cho đi
chiến trường ngay. Lại càng thêm chán.

Bọn đi xe tăng lại càng ngán.
Phải học tù 3 - 7 năm trên Tam Đảo. Khi đó, chắc hết Mỹ rồi còn gì? Còn đánh
đấm đá gì nữa.

Phải tỉnh bơ đi mới được,
càng nghĩ càng cảm thấy phiền lòng.

Hôm nay, đọc được bài thơ
hay, một nhà thơ trẻ Liên Xô, có nhiều tứ sáng tạo, táo bạo...

“Con người thường đi thẳng
đứng

Nhưng có người lại thích bay
nghiêng…”

13.12.1971

Buổi trưa...

Nằm mà không ngủ được. Hơi
mệt mỏi, mắt cứ díu lại. Đã lơ mơ một lúc, chợt choàng dậy. Có lẽ bởi tiếng kẽo
kẹt của cái võng...

Bao nhiêu buổi, bao nhiêu giờ
khắc tỉnh dậy như thế rồi? Mỗi lần tỉnh dậy, giật mình và cảm thấy bàng
hoàng... Thạc ư? Thạc mà như thế ư?

Hôm nay thì nhớ Châu. Thật
lạ, dạo ở trường, suốt 3 năm cấm có thèm nhìn mặt nó. Thế mà bây giờ lại nhớ.
Nhớ và cảm thấy lo lắng vô cùng.

Mình đã và sẽ làm gì? Cho mãi
tới bây giờ vẫn chưa ra hồn vía gì cả. Các bạn bè của mình, phút này ở đâu,
đang nghĩ gì và đang làm gì? Cuộc đời họ thật thẳng băng và dễ dàng đạt tới mục
đích. Riêng mình thì sao lắm khó khăn thế! Chẳng thể nào hết được nỗi buồn.
“Nỗi buồn như râu tóc. Cạo hết rồi lại mọc". Có lẽ nào như thế. Nhưng, sự
thể là như thế vậy.

Toàn ngủ thật vô tư. Giờ này
có lẽ nhiều người vô tư như thế. Và có ai như mình hay không? Ngày tháng trôi
đi nhanh quá, mà bản thân mình vẫn quanh quẩn trong cái thất vọng, trong chờ
đợi và mong ước hão huyền.

Hai hôm nay, nhận công tác
mới. Nghe Đạt nói thì máy vô tuyến 2W nặng 20kg, liên lạc trong R=25km. Thú vị
nhưng đi chiến đấu dễ bị phát hiện lắm. Sáng qua học chính trị về tình hình và
nhiệm vụ mới. Lại thảo luận 13 giờ nữa. Ngồi tiếc đứt cả ruột, giá cho về nhà
đọc sách lại khoan khoái hơn và có chất lượng hơn.

Ngồi họp mà cứ nơm nớp cái áo
phơi ở nhà. Lạy chúa, đừng mọc cánh". Cũng không hiểu sao dân hay lính
nữa. Toàn mất tiệt cả ba lô rồi.

Tội nghiệp, dân ở đây cũng
khổ. Nheo nhóc đến thế thì cũng hiếm. Nhà nào nhà ấy vách hở lung tung. Tụi trẻ
bẩn thỉu và mãi tối mịt mới ăn cơm chiều.

Bà cụ sống trong ngôi nhà
mình ở mới khổ. Con trai bỏ vợ đi bộ đội, để cho bà nuôi đứa cháu lên 6 tuổi. Bà
già lắm rồi, buổi sáng cặm cụi làm bánh sắn mang bán. Đứa cháu gái lần hồi nhặt
lá mít về gói bánh. Cái lá nào cũng đầy bụi. Nhà cửa trống hoang trống huếch,
có ít gộc tre để đun cũng bị lấy cắp dần. Sao có kẻ vô lương tâm đến thế!

Cuộc sống của đất nước còn
lam lũ lắm. Đầu tắt mặt tối mà nào có đủ miếng ăn. Rồi mất cắp. Rồi đánh chửi
nhau. Rồi thiên tai, địch hoạ. Cơm độn ngô rồi còn độn sắn. vậy mà những chiếc
lá tre kia vẫn dịu dàng, vẫn đưa vào cõi êm ả của tâm hồn. Thật lạ biết bao!

14 . 12 . 1971

Tâm hồn con người thật kỳ lạ.
Hay đúng hơn, tâm hồn mình thật kỳ lạ. Sao có người lại "vỉa hè" như
thế được!

Tự dưng mình lại nhớ K. Tâm -
Bây giờ chắc Tâm nó học được nhiều rồi. Và chắc cũng có nhiều thay đổi. Cuộc
sống có khi nào ngưng lại, nhất là với tuổi trẻ. Nhanh quá, mới hôm nào đi học,
mới hôm nào ngồi trong cái lớp mái rạ, bây giờ đã ở đây. Rồi ngày mai nữa, sẽ
ra sao?

Thực ra Tâm cũng là bạn tốt và
hiếm có. Rất ít người con gái khiến người ta vừa mến vừa phải kính trọng. Thầy
Đản đã nói với mình như vậy khi nhắc đến Tâm. Nhớ bạn- nhớ trường... Các học
trò của Yên Hoà B giờ mỗi người mỗi ngả. Và phút này, ai buồn, ai vui?

Riêng mình, nao nao nhớ - Hơi
buồn một chút - Mà lạ thật, nhớ ai mình cũng chỉ nhớ nét cười của họ. Ai cũng
có điệu cười thoải mái và dễ dàng.

Lâm bây giờ ở thành phố quái
quỉ nào rồi nhỉ? Rồi “chị” Phương, "Châu Phương Đùng"... Ôi, tụi nó…
Nhớ làm quái gì nhỉ? Xấu hổ không kìa, đừng vớ vẩn nữa.

Đọc lại "Thép đã tôi…
" - Đêm qua dừng lại đúng ở công viên Thương Mại - Paven và Tônhia sắp
vĩnh biệt nhau rồi. "Anh trước hết là người của Đảng - sau đó mới là người
của em và những người thân khác”

“Em có gan yêu một công nhân,
nhưng lại không có gan yêu một lý tưởng”...

Và sau cùng, Paven không nói
nữa.

Cuộc đời tất nhiên sẽ là như
thế. Nhìn mớ tóc bồng màu hạt dẻ của Tônhia, Paven thấy ái ngại vô hạn anh chưa
hết tình yêu người bạn thời thơ ấu, nhưng bây giờ, Paven "không còn là cậu
bé Pavơlusa ngày ấy nữa"...

Anh không yêu một lần. Tình
yêu đầy thi vị của buổi thiếu thời chỉ mới là "nhập môn" thôi sao?

Thật đáng buồn. Nhưng sao hai
người chia tay nhau chóng vánh đến như vậy? Chỉ mấy ngày thôi.

Có nhiều lúc mình thấy chán
những "trò đời" như thế. Hồi mới đọc Axtơrốpski, rất thú vị với anh
bạn Paven và Tônhia. Nhưng bây giờ thấy nó cũng bình thường và có chút gì hơi
mòn, cũ. Không lẽ mình đã già cỗi đến như vậy?

Vả lại đọc nhiều lần nên cũng
mất nhiều hứng thú. Mình thấy ngòi bút của Axtơrốpski và A. Đức có gì giống
nhau trong khía cạnh biểu hiện tình cảm. Bô rít Pôlêvôi riêng biệt hơn, và độc
đáo hơn chăng.

Mêrétxép và Paven... Những
người đầy nghị lực và có thể nói được họ đã đi tới mục đích của đời mình!

Đôi lúc mình có cảm giác tội
lỗi rằng mình đi bộ đội là tạm thời thôi. Hình như xa nhà chỉ vài ngày và không
lâu nữa lại trở về Hà Nội. Lại tàu dừa và cái chợ ồn ào, buổi sớm, buổi chiều
gặp bố mẹ và các em.

Chỉ thoáng một tí cảm giác về
ngày ra trận. Mình sẽ làm những gì trong những ngày không bình thường ấy? Thật
ghê sợ khi phải vĩnh viễn xa gia đình.

Kể ra, bây giờ mà chết thì
thật đáng tiếc. Những ngày còn bé, những lúc đi học chẳng bao giờ phải phiền toái
đến chuyện đó cả, chỉ miên man với tương lai anh sẽ làm gì và sống ra sao.
Nhưng bây giờ, những ý nghĩ đó mọc ra.

Khó gì đâu - cái chết - chỉ
một viên đạn lạc hay một hơi bom. Sự thật bi đát đó không trừ một ai cả.

17.12.1971

Mưa đêm. Cũng không còn biết
mưa đông hay mưa xuân nữa. Năm nay rét muộn và rét không dữ lắm. Rét sơ sơ rồi
lại ấm dần lên. Con người và thiên nhiên.

18.12.1971

Tụi trẻ đi cổ động. Không
thấy thầy giáo nào cả, chỉ toàn cô giáo. Những cánh chim đỏ bay trong gió
chiều.

Mình ngạc nhiên khi nhìn con
đường mòn lên đồi đá. Màu tím, màu lam và mờ mờ sương. Bầu trời giống như không
trên sân khấu. Mọi cái đều chỉ như làm bằng giấy, nếu như bọn trẻ không đánh
trống hò reo trên đó.

Nhiều lúc mình ngạc nhiên và
không thể nào tin được những đứa bé rất ngây thơ và nghịch ngợm kia lại có lúc
cao lớn bằng mình - Lại mọc râu và chống gậy và cũng khó mà tin rằng mình cũng
có những phút giây như thế - Mọi cái trôi nhanh.

Mai là 19.12 rồi, ngày toàn
quốc kháng chiến. Năm ngoái, buổi chiều như thế này, mình đang trên gác 4 nghe
thầy giáo giảng. Năm nay, đang trên đồi và nghe cuộc đời mở mắt. Thật không thể
nào định liệu được ra sao nữa - 18.12.1971 thì thế... 18.12.1972 sẽ ra sao?

Lúc đó có còn được ngồi mà
viết thảnh thơi như bây giờ không? Mọi cái đều không lường trước được. Paven khi
nghe bản nhạc này “Ơ này! Quả táo" rạo rực đến nhảy lên mà khiêu vũ. Anh
cũng không ngờ đó là lần khiêu vũ cuối cùng của cuộc đời mình.

3 giờ sáng. Trời mưa nên tỉnh
giấc. Cơn mưa rất lạ, ít hạt và lốc đốc trên mái ngói. Mình cứ nghĩ đến cái gì
đó đang nảy mầm. Thôi được, đồng ý gọi cơn mưa này là mưa xuân.

Lúc nãy hơi mưa mát mát, bây giờ
lạnh. Hôm nay viết thế thôi. Luỹ tre vẫn vặn mình không ngớt, cái luỹ tre thân
thuộc mà P. ao ước... Không nhớ cụ thể dáng người P. được Mọi cái đều thấp
thoáng mờ ảo - Lúc này, P. làm gì nhỉ lúc này, lúc này...

20.12

Ngày thành lập Mặt trận dân
tộc giải phóng miền Nam. Mặt trận của mình chứ còn của ai nữa. Mai, là giải
phóng quân rồi chứ tưởng à. Cũng không ngờ như bao chuyện không ngờ khác. Hôm
nay, tất cả mọi người đều phải đeo quân hàm, chờ đón 22.12 mà.

Đi ra đi vào đều gặp màu đỏ,
đều gặp những ngôi ngần làm xong nhà bếp. Sắp quen với rui, với mè rồi. Cái
đục, cái chàng, cưa... Buồn cười nhỉ, ai lại lấy những cái tên ấy.

21.12

Anh con trai nhà bên sắp đi
bộ đội. Sớm mai sẽ đi thì phải. Bạn bè đến chơi đông và chắc là bồn chồn lắm.
Chà, có gì mà phải tiễn. Tôi là lính cũ rồi, đi bộ đội bình thường thôi - giản
dị mà lên đường và khiêm nhường khi trở lại.

22.12

Ngày thành lập quân đội. Được
nghỉ cả ngày. Hùng rủ mình đi Phố Mới chơi. Có hơi thở của Tết rồi. Quân đội
mình 27 tuổi. Vậy thì 22-12-74 sẽ tròn 30 tuổi. Lúc ấy, mình sẽ ra sao?

Buổi chiều định rủ Năm đi Phả
Lại. Mình thật yêu dòng sông - Vừa hùng vĩ vừa êm dịu.

Mấy tân binh được người quen
đi tiễn có vẻ sung sướng lắm. "Khi đi thì vui, khi nghĩ lại bùi
ngùi"? Nhưng chỉ đi được đến Đông Du là "gục" hết. Khóc không
trùi một ai. Hôm mình đi, nào có khác gì. Buồn cười nhỉ.

5.23.12.71

Bắt đầu mở P.105. Máy Liên Xô
kiểu 1954. Không có gì phức tạp cả. Hai đài đáy liên lạc rất đẹp với nhau, còn
đài trưởng mạng chịu chết! Anh Lộc hẹn liên lạc từ 21 giờ đến 21 giờ 30.

Mình cảm thấy trong liên lạc
vô tuyến, sự tôn trọng kỷ luật là điều rất quan trọng. Dải tần xê xích là hỏng
ngay, ồn và rất khó bắt được liên lạc với đài bạn.

Bên ưu tiên 2 có vẻ đông đúc hơn
mình. Họ nói ồn ào vào trong máy và rất thú vị, đến nỗi hát tướng lên. Bài gì
không nhớ, hình như một bài có "hoa đào" thì phải, dĩ nhiên là
"ướt nhèm"...

Mải tìm sóng, mãi không thấy
1825 – Mò sang nhà mấy gã đã lăn quay ra ngủ, thật tệ. Nhưng máy vẫn bắt được
sóng của một đài lạ - Côlycốp chỉ phát sóng ra 5km. Đài kia hỏi: Anh đã mượn
được xe chưa?

Đồng hồ chỉ 22 giờ kém vài
phút thôi. Con nhà thông tin có mặt suốt đêm nay

Hôm nay Năm ốm rồi. Vạ vật
mãi, chịu sao nổi. Không ăn uống được gì cả. Li bì suốt. Sơn từ máy 4950 gọi
Năm ríu rít. Nhưng nó nhức đầu quá, không thể trả lời được.

Mình bị đau tai, do liên hợp
nghe, nói ép vào. Nghe nói đi vô tuyến có 2 thứ bệnh: Viêm họng và đau tai.

6.24.12.71

Gấp cuốn sách vào và suy nghĩ
về Paven. Những trang cuối của tiểu thuyết để lại cho mình nhiều chấn động mạnh
hơn cả. Mình chú ý nhiều đến bức ảnh Paven ngồi như một ông già, nhưng sôi sục
ngọn lửa sống. Lúc ấy bến bờ biến và ánh nắng đã nhạt dần...

Cái gì nấp đằng sau con người
ấy? Cái gì làm nên nghị lực phi thường và dễ hiểu của Paven? Thật dễ hiểu.

Sao Paven có niềm khao khát
trở về đội ngũ như thế. Cuộc sống dồn anh vào góc tường và cánh tay thần chết
đã lần đến cổ anh. Nhưng, anh vùng ra, vùng ra và trở về với ánh sáng mặt trời.
Kiêu hãnh thay, người cộng sản Xô Viết ấy.

Dạo ấy Paven mới 24 tuổi. Ba năm
của thời 20, anh đã sống say sưa, sống gấp gáp và mạnh mẽ. Cưỡi trên lưng con
ngựa cụt tai trong lữ đoàn Buđionrú anh đã đi khắp miền đất nước. Cuộc sống của
anh là một dòng mùa xuân bất tận giữa cuộc đời. Đó là cuộc sống của người Đảng
viên trẻ tuổi, cuộc sống của một chiến sĩ hồng quân.

Mình thèm khát được sống như thế.
Sống trọn vẹn cuộc đời mình cho Đảng, cho giai cấp. Sống vững vàng trước những
cơn bão táp của cách mạng và của cuộc đời riêng.

Hôm nay, lần đầu tiên trong
đời mình cảm thấy hổ thẹn với mọi người, hổ thẹn với Paven, Pavơlusa thân yêu.
Mình chưa phải là một đảng viên!

Buổi chiều, đang họp A, anh
Lộc gọi ra sân và hỏi mình có giấy cảm tình Đảng không. Lúc đó, chỉ hơi thoáng
qua một ý nghĩ còn mờ nhạt. Sao mình tới giờ vẫn chưa thấy gần gũi với Đảng của
Bác Hồ? Anh Lộc bỏ đi khi mình lắc đầu. Mình như có lỗi gì đó, cái lỗi rất lớn
mà bấy lâu mình không biết.

Đảng viên. Một người Đảng
viên. Paven là một người chân chính, một Đảng viên chân chính. Dĩ nhiên rồi, đó
phải là người con của giai cấp, suốt đời trung thành với Đảng, và cống hiến cả
đời mình cho cách mạng. Mà mình, dường như vẫn còn nhỏ lắm, trẻ con lắm, chưa
là người lớn đâu Mình còn cá nhân lắm, nhỏ nhen và ti tiện. So bì thiệt hơn,
đòi hỏi bao nhiêu thứ. Cuộc sống của mình không bằng 1% cuộc sống của Paven.

Còn lý lịch nữa. Lý lịch phải
trong sạch, mình không biết có sao không - Dù sao, đó chỉ là điểm rất nhỏ - Cái
cơ bản là mình có thật sự sống và làm việc như một Đảng viên chân chính hay
không?

Sao trước kia mình không hề
lúc nào nghĩ đến điều đó cả? Có phải vì mình thấy Đảng quá cao siêu và mình
không thể nào với tới? Có phải vì mình kém nghị lực chiến đấu; kém tinh thần
vươn lên và cam chịu sống cuộc đời riêng biệt, tẻ nhạt với những rung động êm
đềm? Có phải vì mình thấy trước được những trở ngại không thể nào vượt qua được
mà cảm thấy phiền lòng? Cảm thấy nhụt dần hứng thú hoạt động tập thể mà tuổi
nhỏ rất nhiệt tình tham gia.

Anh Thoả hỏi nịnh trước kia
có tham gia công tác Đoàn gì không? Mình lắc đầu, đoàn viên thường thôi – Dĩ
nhiên có nhiều lý do, nhưng một phần do sự lười công tác.

Mình đổ đốn như vậy nữa đấy.
Đổ đốn đến như thế nữa!

7.25.12.71

Bữa họp tiểu đội. Nội dung
chủ yếu: Giới thiệu gia đình và bản thân. Mình không muốn kể một điều gì cả.
Các bạn dẫu có khổ, dẫu có vất vả, nhưng không ai có một hoàn cảnh như mình.

Các bạn hỏi về người bạn thân
nhất của mình. Vẫn lắc đầu và chắc sẽ còn lắc đầu mãi mãi. Mình không muốn kể
cho ai, nhất là cái tập thể đông đúc này những dòng tâm tình của hàng cây bên
đường Nguyễn ái Quốc. Cho tới giờ đây, nhiều lúc vẫn ngỡ ngàng, như trên đầu
một đám mây vội vã, mình vẫn chưa hẳn tin những ngày qua là có thật.

Lạ lắm, phải không P.? Và cả
mình nữa, vẫn lạ lùng. P. có biết rằng mình yêu P. không?

Tội lỗi? Một tội lỗi? Mong P.
đừng biết và chóng tìm thấy hạnh phúc của đời mình.

Nô-en đấy. Vùng đất không có
nhà thờ nào cả.

Tối qua nhà thờ lớn chắc rung
chuông dữ lắm. Và cả Đại Xuân nữa.

28. 12.1971

Lại bỏ nhật ký mất mấy ngày.
Bận nhiều và chẳng lúc nào được rỗi rãi nữa. Vừa báo động hành quân lúc 9h30,
sắp đi ngủ. Đeo máy đằng sau và ba lô đằng trước, như lính nhảy dù! Trung đoàn
trưởng hôm 26.12 kiểm tra đơn vị, chưa sẵn sàng chiến đấu lắm. Lại rèn, lại
rèn. Thế mới tốt mặc dù hơi khổ đấy.

Suốt mấy hôm tập trên máy, khá
căng, tai mình hơi ù và cũng thấy sức khoẻ giảm xuống - Buổi sớm dậy không được
nghĩ ngợi nhiều nữa và phải tập thể dục luôn. Đang đọc “Hải âu” của Biuriucốp,
nhưng rời rạc lắm vì không có thời gian.

Mình luôn nhớ Như Anh. Cảm
xúc ấy trở đi trở lại và luôn luôn mới mẻ, luôn khiến mình phải bàng hoàng. Đã
khá lâu rồi chưa thấy thư Như Anh, và cũng rất lâu chưa nhận được thư của ai
cả. Hơi rảnh trong chuyện đó, nhưng nó lại đem đến một sự lẻ loi, cô độc mơ hồ
nào đó. Không sao cả.

Tự dưng, mỗi người lính đều
nghĩ đến anh hùng Nguyễn Chơn. Người chiến sĩ cộng sản triệt để - Người sư
trưởng dũng mãnh của sư 304. Phải sống như thế và rèn luyện như thế.

Gió bấc đã về, và da dẻ đã
nhăn nhúm lại. Có một câu thơ khi đón cơn gió ấy về...

Có những lúc con người trở
nên tầm thường đến phát sợ. Trường hợp mình cũng là một điển hình khá sinh động
đấy. Mình cũng không hiểu vì sao nữa. Tờ báo của chi đoàn hôm nay đã xong, mình
nộp bài thơ “Cái ba lô” xinh xắn mà mình cũng khá yêu. Khi thấy ban Văn hoá –
Văn nghệ xem các bài nộp; mình cứ thắc thỏm, nhấp nhổm xem thái độ của mọi
người đối với bài thơ nhỏ ấy của mình - Đúng là lúc ấy có cảm giác mong nhìn
thấy mọi người vồ lấy và chuyền tay nhau đọc, miệng hỏi: "Bài của ai đấy
nhỉ? - Chỉ có chữ 2W thôi!”

Dĩ nhiên cũng có người khen
và cũng có người chê. Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, mình cũng thật dở. Làm gì cái câu
khen ấy và câu chê ấy. Anh tài giỏi ư? Lạ thật, lên mặt với cái tụi này thì
cũng xứng danh Thạc thật đấy!

Mau xoá đi cho luồng suy nghĩ
hèn đớn ấy. Phải cao rộng hơn lên - Shakespeare với “Rômêô và Juyliét"
đấy! Như thế!

Quang và Năm lại ngủ rồi. Còn
mình, đừng có lười nữa. Sống say mê và dồn ép lại, đừng để những tháng ngày
trôi qua vô vị nữa. Nghĩ đến các bạn lại giật mình.

Như Anh của mình đang nghĩ gì
bây giờ nhỉ? "Của mình” sao đơn giản thế! Không phải đâu, Như Anh chẳng phải
của mình đâu. Nhưng, nói ở đây thì có sao, có ai biết đâu mà sợ!

Như Anh là của Thạc nhé, một
Như Anh hư ảo mà trên Trái đất này không có! Còn Như Anh thật? Ừ, Như Anh cứ
sống và vui vẻ với cuộc đời êm đẹp, rồi hạnh phúc ngọt ngào sẽ đến với Như
Anh...

Còn mình, chỉ níu giữ lại Như
Anh trong tâm hồn mình thôi, như thế Như Anh đỡ khổ và mìnnh cũng đầy đủ. Đầy
đủ? Như Anh, Như Anh biết không, chúng mình phải vĩnh biệt nhau đấy, chúng mình
không được sống gần nhau đâu - Như Anh có cảm thấy buồn khi vĩnh viễn xa Thạc
hay không? Thạc biết lắm, biết nhiều lắm những gì ràng buộc mình với Như Anh và
những gì ngăn cản chúng mình - Như Anh, Như Anh quay đi đi, đừng nhìn vào Thạc
nữa...

Ờ, thật lạ, tự dưng, mình lại
có những lá thư như thế nhỉ? Bắt đầu điên đấy, nhất là về đêm khuya...

Đoạn thơ ấy thế này:

“…Thấm ướt làn môi cho đỡ
hanh hao

Nghe đợt gió thổi vào lòng se
sắng

Mọc lá xanh non chỉ cành lim
trắng

Cái lá xoan vàng úa cả mùa
đông…”

Đi ngủ thôi. Mệt và đã khuya
lắm rồi…

4.29.12.71

Rất lạ, mấy ngày trước thì
khá là vất vả, làm việc luôn có lúc nào được rời máy. Còn hôm nay thì rỗi rãi
đến kinh khủng - Máy thì hỏng, kỳ cạch chữa cả chiều - Đến lớp rồi lại được về.
Tạm bợ, bạ đâu giảng đấy, nói đấy, và những cái gì đơn giản như học sinh cấp 1.

Thật là học bao nhiêu ngày
rồi mà kiến thức không bằng 1 giờ trên giảng đường đại học. Tháng ngày cứ đi
qua như thế, tiếc lắm nhưng không biết làm sao cả.

Vẫn cố gắng đọc "Traika”
, nhưng đến trang 106 rồi mà chưa cảm thấy hấp dẫn gì cả - Chỉ muốn xé đi thôi:
Nội dung thì tàm tạm được, nhưng câu văn thì rời rạc, buồn tẻ và chán ngắt!
Không, bản thân chữ "rời rạc, buồn tẻ và chán ngắt" cũng đủ hay hơn
những lời văn chết dẫm ấy. Điều hấp dẫn và hứa hẹn mình chỉ là giải thưởng
Stalin 1950 mà cuốn sách dành được.

Mình nghĩ có lẽ do người
dịch, Hiền Khang, người dịch cuốn "Làm mẹ" của Colava mà trước kia
mình ghét cay ghét đắng, bây giờ lại làm mình ghét lây sang cuốn sách này, chú
thích chẳng ra đâu vào đâu mà hơi một tí lại (N.D)! Cuốn tiểu thuyết còn mới
nguyên mà mình đã xé mấy chỗ chú thích như thế!

Thế mới biết cái khoe khoang
hợm hĩnh nhiều khi làm cho người ngoài tức lộn ruột lên!

Vẫn chưa thấy thư Như Anh gì
cả. Và mọi người cũng đều im lặng làm sao. Hình như ít ra là 1.1.1972 mới bắt
đầu có thư theo địa chỉ hòm thư mới.

Tình cảm của mình và suy nghĩ
của mình biến động lắm. Hôm nay đọc lại trang trước đã thấy cái dở kinh khủng
của tâm hồn ưùnh. Dở lắm, Thạc ạ, phải sống kiên định chứ nghiêng ngả như vậy
chẳng làm gì được cả đâu.

Lúc này, sao mình khó tính
như thế, thằng bé con ngồi bên cạnh thở phì phì, mồm nó nhai cái gì nhồm nhoàm
làm mình tức điên lên được. Năm thì vừa ngó vào xem mình viết gì. Tò mò, tò mò?
Mình gắt um lên - Rồi nó lại lấy mật ngữ của mình ra học - Sao không lấy của
nó? Tay thì bẩn, lại làm nhem nhuốc hết cả cuốn sổ vừa chép rất nắn nót tối
qua. Mình ích kỷ thật, nhưng có lẽ cái tính bẩn thỉu ấy không phải tự dưng có ở
trong người mình.

6.31.12.71

Ngày cuối năm. Khoảng 6 giờ
tối, còn 6 giờ nữa của năm 1971. Lại đốt một điếu thuốc. Buổi chiều lại đá
bóng. Bao giờ cũng vậy, mình muốn có một cái gì kết thúc vào cuối năm. Cầu mong
cho một năm mới tốt đẹp.

Năm 1972, mình đã tròn 20
tuổi. Thạc ư? Đấy, thằng bé con của ngày xưa lêu lổng. giờ đây đã thực sự là
người lớn! Con đường mình chọn, con đường mình đi là hoàn toàn đúng đắn. Không
còn phải đắn đo gì nữa, Thạc cứ đi theo con đường này thôi, con đường không đòi
hỏi đền bù lại điều gì và trọn đời cống hiến cho đất nước. Mình không muốn dành
cuộc sống của mình cho 1 sở thích cá nhân. Mình muốn làm theo yêu cầu của Tổ
quốc.

Phút giây này, mình thấy
trong người ớn lạnh, muốn rùng mình một cái, và lột xác. Có ai biết ngay điều
này không?

Ôi, giá mà có Như Anh ở bên,
ở ngay đây... Chỉ một cái bàn cũ, một ngọn đèn dầu sáng đỏ và trang giấy mở
đời, trang giấy trắng dành cho những ngày mai. Muốn nói một câu gì với Như Anh,
đêm nay Như Anh sẽ làm gì? Ở đó, người ta đón giao thừa vào đêm nay phải không
Như Anh? Như Anh đang đứng bên người bạn nào của mình? Chưa một mùa xuân nào
của chung hai đứa, chỉ cuối xuân, mùa hè luôn (!) và sau đó là mùa thu... Rồi
xa nhau. Mùa xuân đến không làm mình vui lên, không làm nỗi buồn đau của mình
dịu lại...

Chỉ có những gì day dứt và
dằn vặt giày xéo tâm hồn mình...

Chỉ còn 6 tiếng, 5 tiếng nữa
thôi. Phải dành 3 tiếng cho quân đội, còn sau đó là của riêng mình, rất
riêng...

TỪ GIÃ 1971!...

2.3.1.1972

Bận nhiều rồi. Và niềm vui
cũng tăng dần với khối lượng công việc. Vào 1972, thấy khoan khoái, khoẻ khoắn
và hầu như 3 hôm nay không có điều gì đáng buồn cả. Sung sướng biết bao, được
làm việc và vui như những ngày đầu năm này.

5.6.1.1972

Ở trên ngọn đồi phơ phất bạch
đàn non, nhiều đống đá xếp hình khối. Mình bắt gặp một cái cúc áo màu xanh cánh
chả. Hẳn đây là cúc áo của 1 cô gái nào đó. Sao họ lại đến đây và đánh rơi một
chút gì bâng khuâng cho khách lạ?

Mấy đêm qua đều hành tiến.
Gió mạnh, buốt lạnh, từ khe trời tím thẫm, tuyệt nhiên không có một vì sao nhỏ.
Đài phát sóng của mình đi theo hướng Phả Lại, và nằm trên một đống rơm bề bộn
trong 1 góc tường của ngôi nhà đổ. Trường Phước khi viết câu thơ:

“Những tối mênh mông đường
không đuốc lửa

Sương đẫm mũ anh thấm cả lòng
em”

Chắc anh ta cũng ở vào một
đêm như đêm nay. Ừ, đêm nay buốt lạnh, gió thào thào trên đỉnh đầu, lồng lộn.
Sương xuống lạnh tê dại... Có cô em nào thấy lòng thấm lạnh sương đêm đang phủ
ướt mũ mình?

6.7.1.1972

Cái đẹp đẽ của cuộc đời, cái
tươi mới của cuộc đời nhất định không đến khi anh bo bo giữ gìn cái “tôi” của
mình. Cũng có một thời kỳ như thế, mình luôn luôn lo lắng cho bản thân. Mình
luôn hướng tới tương lai. Nhưng tương lai trong suy nghĩ của mình là một màu
hồng rực rỡ pha chút gì ánh biếc phù hoa. Cái tương lai đó bó hẹp trong 1 hạnh
phúc ngọt ngào, trong 1 niềm mê say học tập, nhưng học để mà học, để mà
"có triển vọng", nhưng mãi không thấy chút thành quả gì. Bởi ước mơ
phù phiếm nên chỉ vấp phải thực tại khô khốc, mình chưa kịp quen ngay. Không ít
thanh niên sớm chán nản với cuộc sống này, muốn trốn tránh, muốn hưởng thụ mặc
dù bản thân mình chưa cống hiến được chút gì. Hình như mình cũng thuộc vào loại
đó. Chán nản, buồn, buồn lắm, mênh mông như buổi tối tắt đèn...

Gặp nhiều người chán nản như
thế, mình tự rút cho bản thân một điều quan trọng: Mình giống họ ư? Chẳng lẽ mình
giống họ trong cái bi quan, hèn mạt ấy chăng?

Những ngày đó qua rồi. Mỗi ngày
lại thêm một ngày đẹp đẽ. Ao ước gì ở ngày mai khi hôm nay được nhìn, được cảm
cuộc sống xôn xao của dân tộc. Cô gái mặc áo da trời bơm thuốc trừ sâu, những
gánh bùn lên cải tạo ruộng đồng sau trận lụt, và luỹ tre thân thuộc, bốn mùa
lúc nào lá cũng xanh, lúc nào cũng thì thào muôn điều kỳ lạ...

Cảm ơn Tổ quốc, cảm ơn những
cánh cò trắng muốt của ca dao cho ta niềm hạnh phúc, cho ta niềm tự hào.

Ta lớn dần lên với tuổi, với
cuộc chiến đấu này. Bao giờ để ta hoàn toàn có thể xoa tay mà hài lòng với cuộc
sống của mình? Còn lâu, lâu lắm... Nhưng bước đầu này sung sướng biết bao. Tổ
quốc vẫn dựng xây và đánh giặc hai hòn gạch vẫn gắn chặt vào nhau nhờ nhiệt
tình của con người cộng sản... Trong ngôn ngữ của ta bớt dần tiếng tôi, tiểu
đội trung đội; Ta muốn nói đến những Trung đoàn, những Sư đoàn gang thép... Dân
tộc ta đã lớn lên.

Trên đầu ta đã có nhiều sợi bạc.
Không, ta không gọi đó là tóc bạc. Có chút gì phôi pha trong từ ngữ đó. Ta muốn
gọi đó là những sợi tóc trắng, những sợi tóc trắng trong... bởi những gì đẹp đẽ
trong ta có bao giờ phai nhoà cho được.

10-1-1972

Năm ơi! Năm đang ở đâu rồi?

Thật không ngờ chiều qua lại
là lần cuối cùng hai đứa ở bên nhau. Còn bây giờ, xa lắm rồi, xa lắm, nếu Năm
không quay trở về đội ngũ.

Đảo ngũ! Thật không thể tưởng
tượng được.

Đêm nay bơ vơ ở đâu, ở trên
một chặng đường xe lửa hay một con đường lay lứt? Năm có cảm thấy lạnh lùng,
trống rỗng hay không? Chắc mày trách tao lắm hả, ừ, tao tự trách mình nhiều
lắm, sao để mày như thế, sao để mày như thế...

Sao trước kia không thương
mày nhiều hơn nữa, không gần gũi mà hiểu mày hơn nữa. Giấy truy nã mày tao cầm
trong tay đây. Sớm mai sẽ có người xa lạ nào cầm đọc, người ta sẽ nguyền rủa
mày, khinh bỉ mày Năm ơi!

Năm ơi, quay trở lại đi, quay
lại và rủ thằng Thỏi nữa, đồng đội và tao đang chờ mày. Cái giường ọp ẹp vẫn
dành chỗ ấm nhất cho mày đó. Sao mày lại bỏ đi mà ngủ trên một quãng đồng trống
trải, lạnh lùng... Năm à, quay lại đi!

3.11.1.72

Điều gì không lành đang chờ
đợi mình đây. Tự nhiên mình linh cảm rất rõ. Cái gì?... Đến ngay bây giờ xem,
mình tự hiểu điều đó rất dễ xảy ra! Rồi hậu quả sẽ ra sao? Ai là người đóng vai
trò quyết định trong tấn bi kịch ấy? Không sao cả, ta đang chờ đón nó. Hãy đến
đi xem, không buồn đâu, không nản lòng đâu! Chỉ càng thêm vững vàngvà bình tĩnh
trong tâm hồn sắp lạnh cứng lên đây. Ta không cần gì cả, hãy bay đi tất thảy
những gì hôm qua sưởi ấm lòng ta - Hình như những điều đó giờ đây không đủ sức kéo
ta trở về những ngày đau đớn vừa qua nữa. Trong 2 nhân vật đó, ai sẽ là người
quyết định mở màn? Màn đã mở chưa? Ta chờ đợi từ rất lâu rồi...

4.12.1.72

Đôi lúc nhìn thấy chữ Như
Anh, lại giật mình. Mình quen rằng cuộc đời mình có Như Anh từ bao giờ nhỉ?
Không rõ nữa. Nhưng cứ ngẫm lại: nhìn lại chữ mình quen viết đó mình không khỏi
bàng hoàng. Lạ thật, sao Như Anh lại cứ xuất hiện trong nhật ký của mình? Sao
Như Anh lại cứ đứng ở nẻo khuất của lòng mình?

Thật đáng sợ khi so sánh mình
với Như Anh! Sao Như Anh không nhận thấy điều ấy nhỉ? Ngày nào trong tương lai
Như Anh sẽ nhận ra? Khi đó, chắc cũng chẳng có dịp mà trở lại nữa.

Dù có tưởng tượng giỏi đến đâu?
mình cũng không thể hình dung lại được tương lai của mình thế nào! Mù tịt! Chán
quá, nghĩ bao nhiêu điều mà viết ra toàn những điều tầm thường - Chẳng viết
nữa!

Đọc trên báo tường C23:

"Ta đi hôm nay cũng
không là sớm

Đất nước hành quân mấy chục
năm rồi

Ta đến hôm nay cũng không là
muộn

Tổ quốc còn đánh giặc mãi
không thôi!"

Thực ra, đó là câu thơ Phạm
Tiến Duật trong bài “Chào những đoàn quân…”. Câu thơ thật đúng với mình giờ
này. Ta không còn là người mở đường nữa - Chỉ là người tiếp bước thôi. Cha anh
cầm súng chống ngoại xâm suốt hàng thế kỷ nay. Sức đã kiệt! Phải dốc ra cái vốn
quí ngũ trí thức! Ai dám bảo ta còn sung sức lắm! Không, dân tộc ta đã hy sinh
nhiều rồi, và còn hy sinh nữa! Nhưng độc lập tự do thì không thể nào để mất.

Lúc này ta được đi và phải đi
bộ đội Tổ quốc đưa vào tay ta khẩu súng. Đừng trốn tránh!

Đồng chí Lê Duẩn nói: Thanh
niên hãy lấy sự hy sinh phấn đấu cho cách mạng làm hạnh phúc cao cả nhất của
đời mình, đừng để cho tình cảm cách mạng nguội lạnh vì những tính toán được mất
cho cá nhân!

Như Anh ơi! Phải chăng đó là
câu trả lời mà 4 năm sau T. phải nói với Như Anh? Cũng chưa biết chừng - Bởi vì
4 năm trong quân đội, con người lớn lên ghê lắm!

Vẫn trên báo tường C23:

“Vì uống nước nhiều sông

Nên khác nhau giọng cười

Vì yêu qúi màu xanh

Nên họp thành tiểu đội”

Cái tứ ấy hơi giống Bế Kiến
Quốc, nhưng tạm được.

hết:Tập 4 , xem tiếp: Tập
5